Gjirokastër Bölgesinde Yunan İşgali Döneminde (1913–1916) Bektaşilik ve Gjirokastër’li Büyükbaba Ali’nin Günlüğü

Öz

Bu makale, 1913-1916 yılları arasında Yunan işgali sırasında Gjirokastër bölgesinde Bektaşiliğin rolünü incelemekte olup, özellikle yerel tekkelerin tarihsel önemi ve Gjirokastërli Baba Ali’nin günlüğünde yer alan tanıklıklara odaklanmaktadır. Bektashi faaliyetlerini yirminci yüzyılın başlarındaki daha geniş ulusal ve siyasi gelişmeler bağlamında ele alan bu çalışma, çatışma ve toprak mücadelesi dönemlerinde dini kurumların kültürel kimliğin ve ulusal bilincin korunmasına nasıl katkıda bulunduğunu araştırmaktadır. Makalede yer alan tarihsel anlatılar, anı kayıtları ve belgesel referanslardan yararlanan araştırma, Zalli, Hajdëri ve Melan gibi tekkelerin manevi rehberlik, eğitim ve vatanseverlik hareketi merkezleri olarak işlevini vurgulamaktadır. Baba Selimi ve Baba Ali Tomorri gibi önde gelen din adamlarının eylemleri, özellikle Arnavut bağımsızlığının desteklenmesi, toplulukların korunması ve işgal politikalarına direnç gösterilmesi yoluyla dini otoritenin siyasi katılımla bütünleştiğini göstermektedir. Yunan işgali, dini mülklerin tahrip edilmesine, din adamlarının zulüm görmesine ve yerel halkın yerinden edilmesine neden olmuştur. Bununla birlikte, Bektaşi ağlarının devamlılığı ve kurumların yeniden inşası, toplumsal önemlerini vurgulayan bir direnç örüntüsünü ortaya koymaktadır. Baba Ali’nin günlüğü, işgal sırasında yaşanan şiddet, propaganda ve demografik manipülasyon hakkında birincil bilgiler sunarak bölgesel deneyimlerin daha derinlemesine anlaşılmasına katkıda bulunmaktadır. Çalışma, Bektaşi kurumlarının sosyal uyum ve ulusal korunmanın hayati aktörleri olarak hizmet ettikleri ve modern Arnavut tarihindeki inanç, kimlik ve siyasi etki arasındaki iç içe geçmiş yapıyı pekiştirdikleri sonucuna varmaktadır.