Ruler-Sufi relationship: The case of Amir Timur-Sufi Yasawi order
DOI:
https://doi.org/10.59402/EE007202501Keywords:
Âmir Timur, Yasawi Order, Tasawwuf/Islamic Mysticizm, Türkistan, Deşt-i Kıpçak.Abstract
To understand Amir Timur is to understand Turkistan, Euroasia, Eastern Europe, Russia, Caucasus, Iran, India, Iraq, Syria, Egypt, Turkey, briefly world history. To comprehend the Turkish state tradition, sources of power, state-religion relations, and religion-politics relations, the relations of Islamic tradition and Steppe tradition. Amir Timur’s relations with Sufi groups will also shed light on the quantity and quality of state-religion relations in the Islamic civilization, and more specifically, in Turkestan and Turkish lands. When viewed with this purpose in mind, it can be said that the prevalence and prestige of the Sufi understanding and group in the Turkish world was also effective in Timur’s relations with Yasawi and the Yasawis. At that time, the Yasawis were active in Turkestan (Central Asia), Desht-i Kipchak (Eurasia) and Anatolia. They had the role of being one of the important elements that connected the Turkish world and gave it a common spirit. It is quite natural that Amir Timur, a political figure who played for the leadership of the Turkish world, established relations with this element both religiously and politically. Here we examined the main sources and researches concening the period with the scientific history method and qualitatively. We put the data we obtained through the stages of criticism and composition with an impartial stance. We presented the results we reached.
Downloads
References
Abulgazi Bahadır Han. (1992). Şecere-i Türk. K. Munirov, K. Mahmudov.
Abzhalov, S., & Kozha, M. (2022). Architectural Complex of Ahmed Yasawi During the History and Culture of Central Asia. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 102, 143-170. https://doi.org/10.34189/hbv.102.007
Ahmedov, B. (1996). Amir Timurni Yad Edib. Özbekistan Neşriyat.
Aka, İ. (2002). “Timur, Din, Ulema”. XIV. Türk Tarihi Kongresi Bildirileri, Cilt I, ss. 107-111.
Aka, İ. (2012). “Timur”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. C. 41, ss. 173-177.
Alan, H. (2021). “Timurlular”. Editörler H. Palabıyık & O. Çetin, Müslüman Türk Devletleri II (C. 9, ss. 125-185). Siyer Yayınları.
Algar, H. (1996). “Hâcegân”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. C. 14, s. 431.
Ali Şir Nevâi (with Eraslan, K.). (1979). Nesâyimu’l-Mahabbe min Şemâyimi’l-Fütüvve. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
Amir Temur Kuragan. (1992). Zafer Yolu. Nur Neşriyat.
Andican, A. A. (2017). “Tüzükat-ı Timuri Gerçek mi ve Geçerli Bir Birincil Tarihi Kaynak Olarak Kullanılabilir mi?” Türkiyat Mecmuası, 27(2), 33-83. https://doi.org/10.18345/iuturkiyat.370045
Aslanapa, O. (1995). “Hazret-i Türkistan Hoca Ahmed Yesevî ve Türbesi”. Erdem, Hoca Ahmed Yesevî Özel Sayısı, Cilt 7, Sayı 21, ss. 975-979.
Aybakan, B., & Dönmez, İ. K. (2004). “Meşrû”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. C. 29, ss. 378-383.
Cebecioğlu, E. (1997). Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü. Rehber Yayınları.
Çam, E. (1977). Siyaset Bilimine Giriş. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Yayınları.
Çoruhlu, Y. (2000). “Türbenin Mimari Özelliği”. Türkistan’ın Piri Hoca Ahmed Yesevî ve Külliyesi. Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı Yayınları, ss. 59-87.
Daver, B. (1993). Siyaset Bilimine Giriş. Siyasal Kitabevi.
Daye, N. (2013). Sufilerin Seyri Mirsadu’l-İbad (H. Uygur, Çev.). İlk Harf Yayınevi.
Doğan, G. (2020). Emir Timur’un İslam Dini ve Din Adamlarına Bakışı (Tez No: 609602) [Sinop Üniversitesi Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi]. YÖK Tez Merkezi.
Duverger, M. (1964). Politikaya Giriş (S. Tiryakioğlu, Çev.). Varlık Yayınları.
Eraslan, K., & Tosun, N. (2016). Yesevî’nin Fakr-nâmesi ve İki Farsça Risalesi. Ahmet Yesevi Üniversitesi Yayınları.
Ergin, M. (1983). Dede Korkut Kitabı. Boğaziçi Yayınları.
Erşahin, S. (2018). Anadolu’da İslam Yönetim Kültürüne Tasavvufun Katkısı: Necmuddin Daye’nin Yönetici Tiplemesi (Editörler O. Şimşek & C. Mövsümlü). Türksoy Yayınları, ss. 31-56.
Esin, E. (1989). “Ahmed Yesevî Külliyesi”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. C. 2, ss. 162-163.
Foucault, M. (2005). Özne ve İktidar (Çeviren I. Ergüden & O. Akınhay). Ayrıntı Yayınları.
Gulamov, Y. G., Nabiyev, R. N., & Vahabov, M. G. (1958). Özbekistan SSR Tarihi. Özbekistan Fan Akademiyası Tarih ve Arkeologya İnstitüti Yayınları.
Hasan, N. (2010). “Hoca Ahmed Yesevi ve Türk Hükümdarları (Emir Timur Örneği)”. Araşan Sosyal Bilimler Enstitüsü İlmî Dergisi, 9-10, ss. 9-10.
Hidayetov, G. A. (1992). Mening Canacan Tarihim. Okıtuvcı Neşriyat.
Hüsameddin b. Şerafeddin Müslimi. (1902). Risale-i Tevârih-i Bulgariye ve zikr-i Mevlana Hazret-i Aksak Timur ve Harab-ı Şehr-i Bulgar. Kazan Ünivirsititinin Tabhanesi.
İbn Arabşah. (1992). Acaibu’l-Makdur (U. Uvatov, Çev.). Mihnet Neşriyat.
İbn Arabşah (Neşr: el-Hımsi, A. F.). (1986). Acaibu’l-makdur fi Nevaibi Teymur.
İbni Arabşah. (2012). Acaibu’l Makdur: Bozkırdan Gelen Bela (D. A. Batur, Çev.). Selenge Yayınları.
İmam Gazali. (1974). İhyâu Ulûmi’d-Dîn, (A. Serdaroğlu, Çev.; C. 1). Bedir Yayınları.
İrpan, T. (1992). Temur ve Temuriler Sülalesinin Tangaları. Özbekistan Respublikası Fanlar Akademiyası Fan Naşriyatı.
Kafalı, M. (1979). Timur. İçinde İslam Ansiklopedisi (C. 12/1, ss. 336-346). MEB Yayınları.
Kapani, M. (1978). Politika Bilimine Giriş. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları.
Karaca, S. (2018). Nefahatü’l-Üns’ün İlk Türkçe Çevirilerinde Yeseviliğin İzleri. II. Uluslararası Hoca Ahmed Yesevi Sempozyumu Bildirileri.
Kaşgarlı Mahmud. (1986). Divanü Lügat-it-Türk (B. Atalay, Çev.; C. 1). Türk Dil Kurumu.
Köprülü, M. F. (1981). Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar. Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
Köprülü, M. F., & Babinger, F. (with Kanar, M.). (1996). Anadolu’da İslamiyet (R. Hulusi, Çev.). İnsan Yayınları.
Küçükaşçı, M. S. (2009). Seyyid. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (C. 37, ss. 40-43). TDV Yayınları.
Mallayev, N. M. (1976). Özbek Edebiyatı Tarihi Birinci Kitab. Okıtuvcı Neşriyat.
Masson, M. E. (2018). Hoca Ahmed Yesevi Türbesi. İçinde İ. Yesevi (Ed.), Kul Hoca Ahmed Yesevi Makaleler Kitabı. Arı Sanat Yayınevi.
Muhammadcanov, A. (1994). Temur ve Temuriler Saltanatı. Kamuslar Baş Tahririyatı.
Muminov, A., Babadzhanov, B., & Pollock, S. (2001). Amir Temur and Sayyid Baraka. Central Asiatic Journal, 45(1), 28-62.
Necmeddîni Dâye. (2013). Tasavvuf Yolu; Mirsadül-İbad (H. Baltacı, Çev.). Marmara Üniversitesi İlahiyat Vakfı Yayınları.
Nurmuhammedoğlu, N.-B. (1993). Hoca Ahmed Yesevî Türbesi. Türk Eximbank Kültür Dizisi.
Ocak, A. Y. (2017a). İslam Tarihinin Mitolojik Kültüründen Kaynaklanan Sosyo-Politik bir Problemi: Mehdilik ve Mehdici Hareketler. İçinde Selçuklular Osmanlılar ve İslam Tespitler, Problemler, Öneriler (ss. 32-52). Timaş Yayınları.
Ocak, A. Y. (2017b). Türkiye Tarihinde Sufi Tabanlı Toplumsal Hareketlerin İdeolojik Dünyalarına Dair Önemli bir Kavram: Kutup. İçinde Selçuklular Osmanlılar ve İslam Tespitler, Problemler, Öneriler (ss. 24-31). Timaş Yayınları.
Oruç Bey (Haz. Atsız, N.). (t.y.). Oruç Bey Tarihi. Tercüman.
Prelot, M. (1972). Politika Bilimi (N. Önal, Çev.). Varlık Yayınları.
Rahimov, K. (2021). Hacegan-Nakşibendiyye Tarikatı ve Yedi Pir. Fecr Yayınevi.
Safi, M. A. b. H. (haz. Kısakürek, N. F.). (1983). Reşahat Ayn-el Hayat: Can Damlaları. Kamer Neşriyat.
Semenov, A. A. (1960). Gur-i Emir” Türbesinde Timur’un ve Ahfadının Mezar Kitabeleri (A. İnan, Çev.). Belleten, 24(93), 139-170. https://doi.org/10.37879/ttkbelleten.1262798
Smağulov, E., & Turyakubov, M. (1998). Türkistannın Ortagasırlık Tarihi. Muras Neşriyat.
Stubtelny, M. E. (2007). Timurids in Transition: Turko-Persian Politics and Acculturation in Medieval Iran. Brill.
Şami, N. (1987). Zafername (N. Lugal, Çev.). Türk Tarih Kurumu.
Taneri, A. (1975). Türk Devlet Geleneği. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi.
Tekin, K. H. (2000). Hoca Ahmed Yesevî Türbesi (Tez No: 97355) [Hacettepe Üniversitesi Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi]. YÖK Tez Merkezi.
Togan, A. Z. V. (1970). Umumi Türk Tarihine Giriş I (2. bs). İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
Togan, İ. (1994). Uluğ Bey Zamanında Yasa ve Şeriat Tartışmaları. Tarih Çevresi, 10, 9-16.
Tosun, N. (2007). Emîr Timur ve Timurlular’ın Tasavvuf Ehli ile Münasebetleri. 407-418.
Turan, Osman (1969). Türk-Cihan Hakimiyeti Mefkûresi Tarihi, İstanbul, Turan Neşriyat Yurdu.
Türk Dil Kurumu Büyük Sözlük. (t.y.). Türk Dil Kurumu. Geliş tarihi 10 Mart 2017, gönderen http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_bts&arama=kelime&guid=TDK.GTS.
Uğurlu, K. (1995). Yesevî Külliyesi. Erdem, 7(21), 981-986.
Uludağ, S. (1991). Ârif. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. C. 3, ss. 361-362..
Yesevî, H. A. (1308). Risale der Makamât-ı Erbain (Hucendli Kadı Mahdum Nebi Can Hatif, Çev.).
Yezdi, Ş. A. (haz. Eşraf, A., & Bababekov, H.). (1997). Zafername. Şark Neşriyatı.
Yusuf Has Hacib. (1996). Günümüz Türkçesi ile Kutadgu Bilig Uyarlaması (F. Silahdaroğlu, Çev.). Kültür Bakanlığı.
Yusuf Has Hacib, & Arat, R. R. (1979). Kutadgu Bilig III İndeks. Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları.
Yüksel, M. Ş. (2021). Timurlularda Din-Devlet İlişkisi. Türk Tarih Kurumu.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Seyfettin Erşahin
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
The copyright of the articles published in Edeb Erkan holds to the author. The authors thus reserve the right to use all kinds of public transmission rights, including reproduction, representation, printing, publication, distribution and transmission via the Internet. Edeb Erkan should be listed as the publishing institution and provided that Edeb Erkan (EE) is referred in the publication. When cited, the name of the journal, the name of the article, the author(s) name, surname, number and publication year should be given.
Authors hold responsibility for their own opinions.
All articles published in this journal are licensed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License. The license permits non-commercial re-use of an open access article, as long as the author is properly attributed.
How to Cite
