A study on the Booklet on Blacksmithing written in Chagatai Turkish
DOI:
https://doi.org/10.59402/EE009202601Keywords:
Chagatai Turkish, Occupational Booklets, Booklet on Blacksmithing, Blacksmithing Among the Uyghurs.Abstract
We encounter detailed information about the processing and use of iron among the Turks in many areas, primarily in narratives, practices, and beliefs. This situation demonstrates the importance and function of iron in everyday life, while its presence in folk beliefs and various practices clearly reveals its sacredness among the people. Respect for iron and blacksmiths paved the way for the formation of an informal system, which was initially transmitted orally and later put into writing. These written sources, which convey the rules and regulations of the occupation, have survived to the present day as occupational booklets. These sources serve as a guide for those who will practice the occupation in the future. One of the booklets on occupations that has survived to the present day is the booklet entitled “Temürçilik,” which covers the emergence of the blacksmithing occupation, its masters, the rules to be followed and the penalties for those who violate them, the obligations and customs of the occupation, etc. In this study, the booklet “Temürçilik,” registered as Prov. 1 in the Gunnar Jarring Collection at Lund University Library in Sweden, was examined and compared with Prov. 38, another text from the same collection that has already been linguistically analyzed. Although the title of the booklet is “Temürçilik” in both texts, it has been determined that blacksmithing is referred to as “âhengerlik/āhengerlik” in the content of the texts. As a result of the evaluation, similarities were found between Prov. 1 and Prov. 38, but the text recorded as Prov. 1 was found to be more comprehensive. Therefore, in this study, Prov. 1 was taken as the basis and named Text A, while Prov. 38 was named Text B.
Downloads
References
Abdukelimi, B. (2006). Uygur Türklerinin Dinî İnanışları. (Tez No: 191422) [Ankara Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi].YÖK Tez Merkezi.
Ağca, F. (2016). Uygur Harfli Oğuz Kağan Destanı Metin-Aktarma-Notlar-Dizin-Tıpkıbasım. Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları.
Alper, S. (2017). Aşçılık Risalesi (Risale-i Aş-Fezlik). Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 6(4), 2027-2066.
Altuntaş, H. & Şahin, M. (2005). Kur’an-ı Kerim Meâli. Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
Alyılmaz, S. (2011). Risale-i Muze-duzluk. Elik Yayınları.
Çınar, A. A. (2007). Muğla ve Çevresi Sözlü Kültürü ve Toplumsal Değerleri. Muğla Belediyesi Yayınları.
Duymaz, A. & Şahin, H. İ. (2010). Meslek Folkloru Kapsamında Geleneksel Mesleklerdeki Pir İnancı Ve Hikâyeleri Üzerine Bir Değerlendirme. Millî Folklor, 22(87), 101-112.
Eker, Ü. & Zal, Ü. (2014). Risāle-i Temürçilik. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, 2(4), 11-23.
Hebibulla, A. (2000). Uygur Etnografyisi. Şincang Halk Neşriyatı.
Kanar, M. (1996). Ferheng-i Câmi-i Fârsî be Türkî-i Mesnevî (Mesnevi’nin Kapsamlı Farsçadan Türkçeye Sözlüğü). Müessese-i İntişârât-ı Şîrîn (Şirin Yayınları).
Kaya, M. (2007). Mitolojiden Efsaneye Türk Mitolojisinin Türkiye’deki Efsanelerde İzleri. Bağlam Yayıncılık.
Necip, E. N. (1995). Yeni Uygur Türkçesi Sözlüğü. (İklil Kurban, Çev.). Türk Dil Kurumu Yayınları.
Öger, A. (2022). Uygurlarda Geleneksel Meslekleri Konu Alan Çağatayca Bir Eser: Kitâb-ı Garîbî. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, (104), 453-469.
Öger, A. (2013). Uygur Türklerinde Törenler ve Bayramlar. Grafiker Yayınları.
Öger, A. & Kılıç, F. (2016). Risāle-i Kassāblık (Kasaplık Risalesi). (Yay. Haz. Recep Tek, Ahmet Turan Türk, Ekber Enveri, Zulhayat Ötkür, Hüseyin Karakaya). Gazi Kitabevi.
Öger, A. & Tek, R. (2016). Risāle-i Āşfezlik (Aşçılık Risalesi). (Yay. Haz. Kadri H. Yılmaz, Ahmet Turan Türk, Zulhayat Ötkür). Gazi Kitabevi.
Öger, A. & Tek, R. (2016b). Risāle-, Harrātlık (Ağaççılık Risalesi). (Yay. Haz. Ahmet Turan Türk, Ekber Enveri, Zulhayat Ötkür, Kamile Serbest). Gazi Kitabevi.
Öger, A. & Tek, R. (2017). Risāle-i Dehkānçılık (Çiftçilik Risalesi). (Yay. Haz. Ahmet Turan Türk, Ekber Enveri, Zulhayat Ötkür, Kamile Serbest). Gazi Kitabevi.
Ölmez, M. (2020). Uygurca töŋürge, Moğolca döŋge, Anadolu Ağızları töŋge Hakkında. Dil ve Edebiyat Araştırmaları (DEA), (22), 37-51.
Öztopçu, K. (1992). Uygur Atasözleri ve Deyimleri. Doğu Türkistan Vakfı Yayınları.
Polo, M. (2003). Dunyanın Hikaye Edilişi Harikalar Kitabı 1. (Işık Ergüden, Çev.), İthaki Yayınları.
Rahman, A. vd. (1996b). Uygur Örp Adetliri. Şincang Yaşlar-Ösmürler Neşriyatı.
Rahman, A. (1996a). Uygur Folkloru. (Soner Yalçın ve Erkin Emet, Çev.). Kültür Bakanlığı Yayınları.
Serbest, K. (2025a). Uygur Halk Tıbbı. Günce Yayınları.
Serbest, K. (2025b). “Tamçılıḳ” (Duvar Ustalığı) Risalesi Üzerine Bir İnceleme. Folklor Akademi Dergisi, 8(1), 158-174.
Serbest, K. (2023). Uygur Türklerinin Giyim-Kuşam Kültüründe Öne Çıkan Semboller. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 11(34), 194-213.
Steingass, F. (1998). A Comprehensive Persian-English Dictionary. Typopress.
Sugawara, J. (2004). “Uyghurlarniñ Hüner-kesip Risaliliri”. (Ömercan Nuri, Çev.). Miras, 1, 71-84.
Şükün, Z. (1944). Farsça-Türkçe Lûgat, Gencinei Güftar, Ferheni Ziya. Maarif Matbaası.
Uğur Çerikan, F. (2018). Türk Kültüründe Demir. Grafiker Yayınları.
Uyğur Tiliniñ İzahlik Luğiti (UTİL) (1992). Milletler Neşriyatı.
Uyğur Tiliniñ İzahlik Luğiti (UTİL) (1995). Milletler Neşriyatı.
Veli, H. (2022). Eski Uygurlarda Yerleşik Yaşam Kültürü. Ötüken Yayınları.
Veli, K. (1989). Qedimki Uyğur Hüner Kesip Risaliliri. Qeşqer Uyğur Neşriyati.
Yıldız Çakmak, M. (2022). Risāle-i Ḳoyçılıḳ Giriş-Yazı Çevirimi-Aktarma. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, (20), 31-42.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Kamile Serbest
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
The copyright of the articles published in Edeb Erkan holds to the author. The authors thus reserve the right to use all kinds of public transmission rights, including reproduction, representation, printing, publication, distribution and transmission via the Internet. Edeb Erkan should be listed as the publishing institution and provided that Edeb Erkan (EE) is referred in the publication. When cited, the name of the journal, the name of the article, the author(s) name, surname, number and publication year should be given.
Authors hold responsibility for their own opinions.
All articles published in this journal are licensed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License. The license permits non-commercial re-use of an open access article, as long as the author is properly attributed.
How to Cite
