Derviş Bey Mosque in Dobrudja: A Possible Contribution to Sarı Saltık Research
Dobruca’da Derviş Bey Camii: Sarı Saltık Araştırmalarına Muhtemel Bir Katkı
DOI:
https://doi.org/10.59402/EE004202301Keywords:
Bulgaria, Dobrudja, Umur Fakih, Sarı Saltık, Derviş Bey, Mosque.Abstract
This study is about the Derviş Bey Mosque in the south of the Dobrudja region. The mosque is located in the village of Umur Fakih, which was a district centre during the Ottoman period. Built with stone walls and a wooden roof, the mosque has a rectangular plan and does not have a minaret. The mosque, which was used until it was burned down in 1994, became dilapidated after that date. The architectural features of the mosque are discussed in comparison with the mosques in the neighbouring villages, and the restitution of the mosque is prepared by analysing the information from the field study, the publication of Zheko Popov and the photographs of Machiel Kiel. The opinions of İbrahim Tatarlı, Peter Mijatev and Nikolay Panayotov on the history of the building, its inscriptions and its owner are discussed and evaluated. The mosque has two inscriptions, one of which has not survived. Both inscriptions are repair inscriptions and the inscription belonging to the last repair has survived intact. There are also opinions stating that the date written in the inscription, which has not survived to the present day, was read incorrectly. The construction date written in the extant inscription is clearly Hijri 698 / Gregorian 1298-1299. This date is contemporary with the Turkmen settlement in Dobruja under the leadership of Sarı Saltık. The arrival of Turkmens in Dobruja, the construction and repair activities mentioned in Saltıknâme and Oğuznâme, Sarı Saltık's establishment of the Yılan Lodge in Kaligra Castle, recent archaeological finds and place names in the region, and the Seljuk past of Dobruja are evaluated, and the possible Seljuk past of Derviş Bey Mosque is examined.
Keywords: Bulgaria, Dobrudja, Umur Fakih, Sarı Saltık, Derviş Bey, Mosque.
Downloads
References
BOA A.MKT.MVL. 58/8.
BOA E.AS. 59/5315.
BOA HAT. 1622/40.
BOA HAT. 1622/40.
BOA İE.AS. 30/2677.
BOA İE.AS. 33/3005.
BOA İE.AS. 52/4689.
BOA İE.AS. 54/4910.
BOA İE.AS. 59/5313.
BOA İE.AS. 59/5314.
VGMA 1206/166.
VGMA 2384/96.
VGMA 402/159/440.
Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Rûm-ili Defteri II. (2001). T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı Yayınları.
Acaroğlu, M. T. (2006). Bulgaristan’da Türkçe Yer Adları Kılavuzu. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Akalın, Ş. H. (1994). Ebülhayr Rûmî. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 10, ss. 360-362.
Akyıldız, H. Ö. (2012). Temettüât Defterleri Çerçevesinde Umurfakı Kazası’nın İktisadî ve Sosyal Yapısı. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
Ayverdi, E. H. (2000). Avrupa’da Osmanlı Mimârî Eserleri. 2. Baskı, İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları.
Cebeci, A. (1988). Silistre Sancağı Vakıfları ve H. 1006 (1597-1598) Tarihli Silistre Livası Vakıf Defteri (No: 561). Vakıflar Dergisi, Sayı 20, ss. 454-466.
Deliorman, S. (2020). Bulgaristan’ın En Eski Müslüman Mabedi: Omur-Fakı Köyündeki Derviş Bey Camisi. Müslümanlar Dergisi, Ocak 2020, s. 16.
Demir, N., & Erdem, M. D. (2007). Saltık-nâme. Destan Yayınları.
Derman, M. U. (1997). Hat. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 16, ss. 427-437.
Derman, M. U. (2019). Ömrümün Bereketi III. Kubbealtı Yayınları.
Dimitrov, S., Jeçev N., & Tonev, V. (1988) İstoriya na Dobruca. Cilt 3, İzdatelstvo na Bılgarska Akademiya na naukite, pp. 49-51.
Evliyâ Çelebi. (2005). Günümüz Türkçesiyle Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi. 2. Cilt, Haz: Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Yapı Kredi Yayınları.
Georges P. (2009) Bizanslı Gözüyle Türkler. Çeviren: İlcan Bihter Barlas, İlgi Kültür Sanat Yayınları.
Gospodinova, N. (2007, Eylül 15). Tochitsa e nashiyat zhivot, vyarata e zhivot veçhen. pravoslavie.bg
Gündüz, T. (2010). Şah. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 38, ss. 248-250.
Güner, A. (2004). Melik. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 29, ss. 51-53.
İvanov, R., & İvanov, R. (2021). Bulgaristan’dan İslam Eserleri VIII-XIII Yüzyıl, Paisii Hilendarski Üniversitesi Yayınevi.
İvanov, R. (2021). Bulgaristan’dan Selçuklu Kabartmaları. Bulgaristan’dan İslam Eserleri VIIIXIII Yüzyıl, Paisii Hilendarski Üniversitesi Yayınevi, ss. 58-62.
Karpat, K. (1994). Dobruca. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 9, ss. 482-486.
Karpat, K. (2018). Sarı Saltuk Diyarı Babadağı Anıt Bir Türk Müslüman Kasabası Tarihi. Timaş Yayınları.
Kayapınar, A. (2009). Osmanlı Döneminde Rumeli’de Bir Nahiye Merkezi: Pravadi. Tarih İncelemeleri Dergisi, XXX / 1, ss. 121-148.
Kayapınar, A. (2009). Dobruca Yöresinde XVI. Yüzyılda Gayr-i Sünnî İslam’ın İzleri. Alevilik - Bektaşilik Araştırmaları Dergisi, S.1, ss. 85-02.
Kayapınar, A., & Özünlü, E. E. (2015). Mihaloğulları’na Ait 1586 Tarihli Akıncı Defteri. TTK Yayınları.
Keskioğlu, O. (1995). Bulgaristan’da Müslümanlar ve İslam Eserleri. Hilâl Yayınları.
Kiel, M. (1977). Güney Romanya'da San Saltık'ın Çalışmaları ve Doğu Bulgaristan'da Erken Bektaşîlik Merkezi Üzerine Tarihsel Önem Taşıyan Notlar. Hacı Bektaş Veli Bildiriler Denemeler Açıkoturum, Hacıbektaş Turizm Derneği Yayınları, ss. 13-29.
Kiel, M. (2009). Sarı Saltuk. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 36, ss. 147-150.
Köprülü, O. F. (1992). Bey. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 6, ss. 11-12.
Mehmed Süreyyâ. (1996). Sicill-i Osmanî. Kültür Bakanlığı ve Tarih Vakfı Ortak Yayını.
Matanov, H. (2013). Oshte po vuprosa za ‘seldzhukskoto preselenie’ v Dobrudzha prez 60-te godini na XIII vek. Bulgarsko srednovekovie: obshtestvo, vlast, istoriya, pp. 373-384.
Miyatev, P. (1962). Epigrafski prouchvaniya na pametnitsi s arabsko pismo v Bulgariya. Arkheologiya, 1962/1, pp. 68-72.
Muhammed b. Ali b.es-Serrâc. (2015). Tuffâhu'l-Ervâh ve Miftâhu'l-İrbâh / Ruhların Meyvesi ve Kazancın Anahtarı. Hazırlayanlar: Nejdet Gürkan & Mehmet Necmettin Bardakçı & Mehmet Saffet Sarıkaya, Kitap Yayınevi.
Mutafçiev, P. (1947). Mnimoto preselenie na seldjuşki turtci v Dobrudja prez XIII vek. Dobrudja, 4, pp. 108-146.
Ocak, A. Y. (2011). Sarı Saltık Popüler İslâm’ın Balkanlar’daki Destanî Öncüsü. Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2. Baskı.
Ocak, A. Y. (2019). Balkanlar’da İslam’ın ve Türk İskânının İlk Temsilcisi: Sarı Saltık. Balkanlar’da İlk Müslüman Türk İskânının Öncüsü Sarı Saltık’ın Makamları, Ötüken Yayınları, ss. 17-31.
Öztürk, E. (2013). Velilik ile Delilik Arasında İbnu’s-Serrâc’ın Gözünden Muvelleh Dervişler. Kitap Yayınevi, İstanbul.
Panayotov, N. (1993). Osmanoturski epigrafski pametnitsi ot gr. Provadiya i s. Zheglartsi, Dobrichko. Arkheologiya, Kniga 4, ss. 45-51.
Popov, Z. (1972). Zheglartsi, Orlyak. Zŭrnevo i okolnostta.
Sarıkaya, M. S., Bardakçı, M. N., & Gürkan, N. (2013). İbnü’s-Serrâc’a Göre Sarı Saltuk. Tasavvuf Dergisi, S. 32, 2013/2, ss. 75-110.
Sezer, M. (2019). Dobruca Bölgesinde Üç Kaza: Hacıoğlu Pazarı, Yenipazar ve Umur Fakih (XVIII. Yüzyıl Ortalarında Nüfus Ve Yerleşim). Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi, 6/16, ss. 555-572.
Taşğın, A., Bayram, V., & Atay, Ö. (2018). Seyyid Lokman Oğuznamesi ve Sarı Saltuk. Annual of the Faculty of History of ”St. Cyril and St. Methodius” University of Veliko Tarnovo, cilt 2, Sayı 1, pp. 373-400.
Tatarlı, İ. (1966). Turski kultovi sgradi i nadpisi v Bulgariya. Godishnik na Sofiskiya Universitet, Tom LX, Fakultet po zapadni filologii, pp. 567-615.
Yazır, M. B. (1989). Medeniyet Âleminde Yazı ve İslâm Medeniyetinde Kalem Güzeli. III. Kısım, Haz. Uğur Derman, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
Yılmaz, M. E. (2006). Bulgaristan Hacıoğlu Pazarcığı’ndaki (Dobriç) Camiler ve Çeşmeler. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
Yılmaz, M. E. (2017). Bulgaristan’da Osmanlı Dönemi Vakıf Eserleri Envanteri Kitabı Üzerine Bir Değerlendirme. Düşünce ve Tarih Dergisi, Sayı 30, ss. 56-63.
Yılmaz, M. E. (2020a). Dobruca’da İbrahim Ağa Çeşmesi. Ankara Anadolu ve Rumeli Araştırmaları Dergisi, 1/2020, ss. 245-255.
Yılmaz, M. E. (2020b). Kiliseye Çevrilen Türk Eserleri. İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları.
Yüksel, İ. A. (1988). Bulgaristan’da Türk Mimari Eserleri. Vakıflar Dergisi, Sayı 20, ss. 468-474.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2023 Mehmet Emin Yılmaz
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
The copyright of the articles published in Edeb Erkan holds to the author. The authors thus reserve the right to use all kinds of public transmission rights, including reproduction, representation, printing, publication, distribution and transmission via the Internet. Edeb Erkan should be listed as the publishing institution and provided that Edeb Erkan (EE) is referred in the publication. When cited, the name of the journal, the name of the article, the author(s) name, surname, number and publication year should be given.
Authors hold responsibility for their own opinions.
All articles published in this journal are licensed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License. The license permits non-commercial re-use of an open access article, as long as the author is properly attributed.
How to Cite
