Dervish Dost Huda: A Bridge from Temporal Sovereignty to Eternal Sainthood Crossmark Logo

Authors

DOI:

https://doi.org/10.59402/EE009202602

Keywords:

Dost Huda, Dervish-Sultan, Menakıbname, Sufism during the Mongol Period, Ilkhanids.

Abstract

In this study, the identity of “Dervish Dost Huda” and his position within the Sufi traditions of the 7th–8th centuries AH / 13th–14th centuries CE are re evaluated in the context of the transformations of the Mongol period. A comparative examination of historical sources, menâkıbnâmes (hagiographies), and tezkires (biographical anthologies) reveals that Dost i Huda was neither an independent historical figure nor a simple title within a Sufi order; rather, he represents a multilayered phenomenon that should be understood on three levels: First, as a historical nucleus connected to the Sufi networks of the Mongol era stretching from Transoxiana and Tabriz to Khorasan and Anatolia, second, as a spiritual title attributed to multiple individuals as a result of the circulation of dervishes across regions under Mongol rule, and third, as a menâkıbnâme-type construct that emerged during the Ilkhanid period, combining various “Dervish–Sultan” archetypes under a symbolic persona. This construct forms a threshold between the worldly and spiritual realms, occupying a symbolic position that enables passage between the two. An analysis of the parallels among names, roles, and geographical settings demonstrates that the epithet “Dost i Huda” appeared concurrently across the Ilkhanid world and the broader Chinggisid realm. The differences found in accounts regarding the identity and life of this figure further confirm that these narratives were formulated within the hagiographical tradition of the Mongol era—a tradition that often portrayed Sufis of aristocratic origin as ascetic seekers endowed with miraculous powers. The aim of these narratives was not to record historical data with precision but to transmit Sufi patterns and consolidate a certain spiritual identity.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Aflâkî, Şemseddin Ahmed. (1385 ş.). Menâkıbü’l-Ârifîn, bikuşeş Tehîsîn Yâzîcî. Nâşir: Dunyâ-yı Kitâb

Alī Şīr Nevâyî. (1996). Nesâyimü’l-mahabbe min şemâyimi’l-fütûvve. Hazirlayan: K. Eraslan, Türk Dil Kurumu Yayınları.

Bartold, V. (1376ş.). Târîh-i Türkhâ-yi Âsiyâ-yi Mîâne. Tercüme: Gaffâr Hüseynî, Enteşarat-ı Tus.

Benaketi, Dâvud bin Muhammed. (1348). Târîh-i Benâketî. Be kûşiş-i Câfer Şiâr, Encemen Âsâr-e Melli.

Câmî, Abdurrahman. (1957). Nefehâtü’l-üns, Tahkik, mukaddime ve peyvest: M. Tevhîdî Pûr, Kitapforuşi Mahmûdî.

Dedmarî, Kaşmirî Muhammed Azam. (Tarihsiz). Eşcaru’l-Huld. Ebu Reyhan Biruni Yazma Eserler No: 498/2.

Eliade, M. (1968). The Sacred and the Profane: The Nature of Religion. Harvest Books / HarperOne.

Esrar Alişah, Muhammed Kazım bin Muhammed Tebrizi. (1388). Manzara’l-Evliya. Tashih: Mir Haşim Muhaddis, Kitaphane Muze ve Merkez Esnad Meclis Şuara-ı İslami.

es-Serrac, Muhammed B. Ali B. (2015). Tuffahu’l-Ervah ve Miftahu’l-İrbah. Hazırlayanlar: Nejdet Gürkan & Mehmet Necmettin Bardakçı & Mehmet Saffet Sarıkaya, Kitap Yayınevi.

Gölpınarlı, A. (1990). Menâkıb-ı Hacı Bektaş Veli: Vilayet-nâme. İnkılâp Kitabevi.

Göyüşov, N. (2025). “Tasavvufî bir kaynak üzerine genel inceleme: Menâkıb-ı Emîr Külâl”. Edeb Erkan, 8, 27-42. https://doi.org/10.59402/EE008202502

Hâfız Hüseyn Kerbelâî. (1344ş). Ravzâtü’l-cinan ve Cennatü’l-cinân. Tashîh: Ca‘fer Sultân al-Qurrâ’î, Bungâh-ı Tercüme ve Neşr-i Kitâb.

Hâfiz Abrû, Heravî. (1380ş.). Zübdetü’t-tevârîh. Tahkik: K. Hâcî Seyyid Cevâdî, Cilt 2, Sazman-ı Çap ve Neşriyât.

Haşri Tebrizi, Molla Muhammed Emin. (1371). Ravzat el-Athar. Tashih: Aziz Devletabadi, İntişarat-ı Sutüdeh.

İbn Battûta, Muhammed b. Abdullah. (1958). Riḥletü İbn Baṭṭûṭa. el-Mektebetü’t-Ticâriyyet el-Kübrâ.

İbn Futi, Abdurrezzak b. Ahmed. (1374). Mecmaʿu’l-Âdâb ve Muʿcemu’l-Elḳâb. Muhakkik: Muḥammed Kazım Mahmudi, c. 3, Vezaret-i Ferheng ve Erşad-i İslâmi – Sazman-ı Çap ve İntișarat.

İbn Teymiyye, Ahmed b. Abdülhalim. (2002). Fetva fi Def’i’z-Zekat İle’l-Kalenderiyye ve’l-Cevalikiyye ve Ezrabehem. Naşir: Ebü’l-Fazl Muhammed b. Abdullah el-Konevî.

İbni Bazzaz, Erdebili. (1373ş). Safvetü’s-Sefa. Tashih: Gulamreza Tabatabai Mecd, Daneşgah Azad İslami Azad.

Konevî, Ebü’l-Fazl Muhammed b. Abdullah. (2002). el-Ezvâ’ alâ’r-Risâleti’l-mensûbeti ile’l-hâfız ez-Zehebî: en-Nasîhatü’z-zehebiyye li-İbn Teymiyye ve tahkîkun fî sâhibihâ, Dârü’l-Memûn li’t-Türâs.

Köprülü, Mehmed F. (1943). Anadolu Selçukluları Tarihi’nin Yerli Kaynakları, Türk Tarih Kurumu Basımevi.

Lâhôrî, Gulâm Server Sâhib. (1994). Hazînetü’l-Asfiyâ. Cilt 1. Kitabhâneye Ensârî, Bâzâr-ı Kitâbfurûşî Kâbul.

Mevlana Şihabeddin. M. (1034). Menâkıb-i Emir Külâl. Tavşanlı Zeytinoğlu Ktp., nr. 169.

Reşîdüddîn Fazlullah Hemedânî. (1940). Tarih-ı Mübarak Gazani. Tashih va Tanzim Karl Yan, Engilis, Naşr-ı Stepen Austin

Schimmel, A. (1975). Mystical Dimensions of Islam. University of North Carolina Press, Chapel Hill.

Spuler, B. (1351). Tarihe Moğol der İran. Tercüme Mahmud Mir Aftab, Bungah Tercüme ve Neşr-i Ketab.

Taşgın, A. & Taşgın, H. (2022). “Türkistan, Horasan, Azerbaycan, Rum ve Rumeli Marifetinde Pirlerin İsimleri: Sarı Saltuk Adlandırmasında Renk ve Anlam Üzerine”, Rumeli’nin Gözcüsü Sarı Saltık Gazi Tarih, Edebiyat ve Folklor Yazıları. Sarı Saltuk Gazi Uygulama ve Araştırma Merkezi Yayınları, ss. 111-125.

Taşğın, A. & Atay, Ö. (2017). “Hacı Bektaş Veli Velayetnamesini Yeniden Okumak: Macar Turul’u İle Gül Baba’nın Tuğrul’u”. SBARD, 15(30), 115-126.

Taşğın, A. (2021). “Hacı Bektaş Veli’nin Rum’da Yerleşimi ve Etki Alanını Genişletmesi”, Hacı Bektaş Veli. Hazırlayanlar Ahmet Taşğın & Erdal Aksoy, Kültür Bakanlığı Yayınları, ss. 81-110.

Togan, Z. V. (1968). “Gazan-Han Halil ve Hoca Bahâeddin Nakşibend”, Necati Lugal Armağanı. Türk Tarih Kurumu Yayınları, ss. 775-784.

Togan, Z. V. (1981). Umumî Türk Tarihine Giriş. Enderun Kitabevi.

Togan, Z. V. (1985). Tarihte Usul. Enderun Kitabevi.

Uzun Firdevsî. (2018). Manzum Vilâyet-nâme: Vilâyet-nâme-i Hâcî Bektaş Velî-i Horasanî (Tenkidli Metin). Haz. M. Fatih Köksal. Alevilik Araştırmaları Dergisi Yayınları.

Downloads

Published

2026-05-27

Issue

Section

Research Articles

How to Cite

Kodrati, M. (2026). Dervish Dost Huda: A Bridge from Temporal Sovereignty to Eternal Sainthood. Edeb Erkan, 9, 57-72. https://doi.org/10.59402/EE009202602

Similar Articles

1-10 of 65

You may also start an advanced similarity search for this article.