Nakdü’n-Nusûs fî şerhi Nakşi’l-Fusûs Bağlamında Abdurrahmân Câmî’nin İnsan-ı Kâmil Düşüncesi

Wahid Ahmad Mahdi

doi:10.59402/EE009202609

Authors

Wahid Ahmad Mahdi Necmettin Erbakan University https://orcid.org/0000-0003-1541-0945

DOI:

https://doi.org/10.59402/EE009202609

Keywords:

Sufism, Abd al-Rahman Jami, Naqd al-Nusus, Insan Kamil, Wahdat al-Wujud.

Abstract

In this study, the concept of the perfect human (al-insān al-kāmil) is examined along with its development within the Sufi thought tradition, centering on Molla Abd al-Rahman Jami’s (d. 898/1492) work titled Naqd al-Nusus fi Sharh Naqsh al-Fusus. This study aims to examine Abd al-Rahman Jami’s understanding of the perfect human, specifically centering on his work Naqd al-Nusus fi Sharh Naqsh al-Fusus. In this framework, Jami’s philosophy of humanity will be analyzed through concepts such as al-kawn al-jami‘, barzakh, vicegerent, servant-Lord (abd-rabb), the first-the last (awwal-akhir), and the manifest-the hidden (zahir-batin), attempting to determine his position within the metaphysical thought system. Moreover, Jami’s approach to the issue will be evaluated and discussed within the framework of the Akbarian tradition. The work is considered one of the guiding sources for understanding the metaphysics of Ibn al-Arabi. In this text, Jami addresses the subject of the perfect human, one of the main themes of Sufi thought, within a metaphysical context. The perfect human, as a being that encompasses all of these levels within themselves, ontologically represents the pinnacle of existence. The fundamental characteristics of the perfect human include qualities such as being the comprehensive existence, possessing the attribute of the isthmus, being a locus of manifestation for divine names, holding the attribute of vicegerency, and being the ultimate purpose of existence. Furthermore, by establishing a strong relationship between the human and divine names, Jami emphasizes that the human is the most comprehensive locus of manifestation (tajalli) for these names.

Downloads

Download data is not yet available.

References

A‘vânî, Ğ. R., Dâdbih, A., & Bâdinc, H. (2010). “İnsân-ı kâmil be rivâyet-i İbn Arabî”. Endîşe-i Dinî-yi Dânişgâh-ı Şîrâz, 12(34), 135–160.

Acer, A. (2019). İbnü’l-Arabî Tâkipçisi Olarak Abdurrahman Câmî ve Şerhu Fusûsi’l-Hikem’i: Tahkik ve İnceleme. (619297) [Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Yayınlanmış Doktora Tezi]. Yök Tez Merkezi.

Acer, A., & Erginli, Z. (2019). “İbnü’l-Arabî Tâkipçisi Olarak Abdurrahman Câmî ve Şerhu Fusûsi’l-Hikem’i”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 16, 548-575. https://doi.org/10.32950/rteuifd.635384

Afîfî, E. A. (2011). Fusûsu’l-hikem Okumaları için Anahtar (E. Demirli, Çev.) 4. bs. İz Yayıncılık.

Ahmedoğlu, S. A., & Altıntaş, R. (2019). “Molla Câmî’nin İ’tikâd-nâme’sinin Ulûhiyet bahsi üzerine inceleme”. Marife: Dini Araştırmalar Dergisi, 19(2), 473–489. https://doi.org/10.33420/marife.604486

Algar, H. (2016). Abdurrahman Câmî (A. T. Orhan & Z. H. Orhan, Çev.). Litera Yayıncılık.

Aydın, M. S. (2000).” İnsan-ı Kâmil”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cild 22, ss. 330–331.

Câmî, A. (1378a). Dîvân-ı Câmî (Vâsıtatü’l-ikd, hâtimetü’l-hayât) (A. Afsahzâd, Ed.), 2 cilt. Mîrâs-ı Mektûb.

Câmî, A. (1378b). Dîvân-ı Câmî (Fâtihatü’ş-şebâb). (A. Afsahzâd, Ed.), 2 cilt. Mîrâs-ı Mektûb.

Câmî, A. A. (1370). Nakdü’n-nusûs fî şerh-i Nakşi’l-Fusûs. (W. Chittick, Ed.), 2. bs. Müessese-i Mutâliât ve Tahkikât-ı Ferhengî.

Chittick, W. C. (2023). Nakşu’l-Fusûs: İbnü’l-Arabî’nin kendi Fusûsu’l-Hikem özeti. İz Yayıncılık.

Cûzcânî, A. Ş. (2022). Tasavvuf ve insan. (S. A. Ahmedoğlu, Çev.). Palet Yayınları.

Demirci, M. (1997). “Hakîkat-i Muhammediyye”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cild 15, ss. 179-180.

Demirli, E. (2008). “Sadreddin Konevî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cild 35, ss. 420–425.

Demirli, E. (2017). İslâm Metafiziğinde Tanrı ve İnsan. 1. bs. Alfa Yayınları.

el-Cîlî. A. (2015). İnsân-ı kâmil. (4. bs.). İz Yayıncılık.

Fethî Mukaddem, F., Kahnucî, M., & Rudger, M. C. (1397). “İnsân-ı kâmil ez dîdgâh-ı Konevî”. Faslnâme-i İrfân-ı İslâmî, 15(58).

Habîbî, A. (1384). Endîşe-i Câmî. Merkez-i Tahkikât-ı Allâme Habîbî.

Hikmet, A. A. (1991). Câmî: Hayatı ve eserleri. (M. N. Gencosman, Çev.). Millî Eğitim Basımevi.

Kâşifî, F. A. b. H. V. (t.y.). Reşahât ‘aynu’l-hayât. (A. A. Muîniyyân, Ed.), 2 cilt.

Konevî, S. (2010). Mir’âtü’l-ârifîn (Âriflerin aynası). (D. Gürer, B. Güçlü, & A. Çoban, Çev.). Gelenek Yayınları.

Konevî, S. (2014). Miftâhu’l-gayb (Tasavvuf metafiziği). (E. Demirli, Çev.), 1. bs. Kapı Yayınları.

Konuk. A. A (2020). Fusûsu’l-hikem tercüme ve şerhi. (M. Tahralı & S. Eraydın, Haz.), 8. bs. M.Ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.

Kurtuluş, R. (1998). “Heft Evreng”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cild 17, ss. 157–158.

Küçük, O. N. (2011). İnsan-ı Kâmil. 1. bs. İnsan Yayınları.

Muslu, R. (2020). “Tasavvufi Terbiye ve Ahlak”. Tasavvuf El Kitabı. (K. Özköse Edi.), 7. bs. Grafiker Yayınları, ss. 311-393.

Mutahharî, M. (t.y.). İnsân-ı kâmil.

Nesefî, A. (t.y.). İnsân-ı kâmil. https://sufism.ir/library-files/nasafi/fa/ensaane-kamel-nasafi.pdf?shem=rimspwouoe

Nevâyî, A. Ş. (1388). Hamsetü’l-mütehayyirîn. (A. Rûyin, Ed.). 1. bs. Sultânî.

Okumuş, Ö. (1993). “Abdurrahman Câmî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cild 7, ss. 94–99.

Ögke, A. (2020). “Tasavvufa Giriş”. Tasavvuf El Kitabı. (K. Özköse, Edi.), 7. bs.. Grafiker Yayınları, ss. 13-103.

Öztürk, M. (2009). “Sehl et-Tüsterî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cild 36, ss. 321-323.

Rûmî, M. C. (2005). Mesnevî-yi ma‘nevî (Defter-i çehârum). (A. Karaismailoğlu & D. Örs, Edi.), Cild 6, Konya Büyükşehir Belediyesi Yayınları.

Şebüsterî, M. (t.y.). Gülşen-i râz. https://sufism.ir/library-files/shabestari/fa/golshaneraz.pdf?shem=rimspwouoe,

Turgut, K. (2013). Abdurrahman Câmî: Hayatı, eserleri ve eserlerinin Türk edebiyatına etkisi. (Tez No: 359857). [İstanbul Üniversitesi Yayınlanmış Doktora tezi]. Yök Tez Merkezi.

Uludağ, S. (1997). “Halife”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Cild 15, ss. 299–300.